instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny –
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Kriogeniczny Bank nasion zagrożonej flory Polski

Bank Nasion flory rodzimej Ogrodu Botanicznego – CZRB w Powsinie został założony na początku lat 90-tych XX wieku. Jego powstanie wiązało się z coraz wyraźniejszymi, negatywnymi zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym, skutkującymi wymieraniem gatunków roślin, również na terenach od dawna chronionych (parki narodowe, rezerwaty). Bank Nasion w swym założeniu stanowi uzupełnienie tradycyjnych metod ochrony in situ i tworzy rezerwę w razie wymarcia poszczególnych gatunków na ich naturalnych stanowiskach. Działalność Banku Nasion stanowi praktyczne wypełnienie międzynarodowych zobowiązań Polski w zakresie czynnej ochrony przyrody ex situ (Konwencja o Różnorodności Biologicznej z 5 czerwca 1992).

Jako metodę długotrwałego przechowywania nasion wybrano kriokonserwację – zabezpieczenie w ciekłym azocie w temperaturach od -160°C do -196°C. W odróżnieniu od standardowej metody przechowywania wykorzystywanej w większości banków nasion (przechowywanie w -20°C lub ultrasuszenie nasion), ciekły azot umożliwia długotrwałe przechowywanie nasion (rzędu nawet kilku tysięcy lat), bez konieczności ich regeneracji. Jest to związane z prawie całkowitym zahamowaniem procesów starzenia w tak niskiej temperaturze. To z kolei pozwala zabezpieczyć próbki przed naruszeniem ich stabilności genetycznej i uszczupleniem zgromadzonej puli genowej.

W latach 2001-2005 pracownicy Banku Nasion współpracowali z górskimi parkami narodowymi, a także z sąsiadującym z Warszawą Kampinoskim Parkiem Narodowym. W tym okresie zdeponowano w Banku nasiona wielu rzadkich i cennych gatunków karpackich (Dendranthema zawadzkii, Erysimum pieninicum, Pulsatilla slavica), a także osobliwości KPN (Gentiana pneumonanthe, Succisella inflexa).

Bank Nasion uczestniczy w projektach międzynarodowych i krajowych. Projekt ENSCONET (The European Native Seed Conservation Network) był realizowany w latach 2004-2009 we współpracy z 30 instytucjami z 18 krajów. Rezultatem projektu było utworzenie sieci kolekcji ex situ gatunków dzikich, opracowanie metodyk przechowywania i kiełkowania nasion. Utworzono Wirtualny Bank Nasion, który liczy 48443 obiektów z czego 276 to obiekty pochodzące z Polski. W latach 2010 -2013 realizowano projekt „Ochrona ex situ dziko rosnących, zagrożonych i chronionych roślin w Polsce wschodniej - FlorNaturOB”, w ramach którego zabezpieczono nasiona 61 najrzadszych gatunków flory Polski ze 161 stanowisk, a także sporządzono szczegółową dokumentację tychże stanowisk.

Aktualnie w Banku Nasion zdeponowanych jest ponad 730 próbek 220 rzadkich, zagrożonych i chronionych gatunków polskiej flory. Wykonywana jest kontrola żywotności nasion i kontrola warunków przechowywania. W Banku Nasion prowadzi się również badania z zakresu biologii kiełkowania nasion, chorologii i fenologii kwitnienia roślin. Utrzymywana jest również baza danych dotycząca przechowywanych próbek nasion.

Częścią Banku Nasion jest szklarnia dla aklimatyzacji siewek uzyskanych w wyniku przeprowadzonych testów kiełkowania.

Nasiona zdeponowane w banku nie tylko tworzą trwałą rezerwę genetyczną, ale mogą być również wykorzystywane do odtwarzania lub wzmacniania zanikających populacji.

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.