Kolekcja roślin drzewiastych (patrz plan Ogrodu) [Powrót do strony głównej] [aktualizowano dnia 2011-05-18]

1. Kurator: mgr inż. Agnieszka Kościelak
2. mgr inż. Alina Kaczkowska,
3. tech.ogr. Wojciech Stolarzewicz

Dane ogólne: liczba taksonów: 2444

Powierzchnia: 60 tys.m²

Za początek istnienia Arboretum można przyjąć rok 1979, kiedy posadzono pierwsze grupy i szpalery drzew wg projektu dendrologa dr inż. Andrzeja Marczewskiego. Do największych jednorodnych kolekcji należą:

KOLEKCJA ROŚLIN MAGNOLIOWATYCH (jedna z największych w Polsce), gdzie zgromadzono 73 taksonów, głównie z rodzaju magnolia (Magnolia) 67 taksony i z rodzaju tulipanowiec (Liriodendron) - 6 taksonów. Najwięcej zgromadzono odmian magnolia Soulange'a (Magnolia soulangeana) - 16 odmian. Magnolia ta jest mieszańcem magnolii nagiej (Magnolia denudata) i magnolii purpurowej (Magnolia liliiflora) uzyskanym w 1820 roku przez francuskiego hodowcę, emerytowanego oficera kawalerii Soulange-Bodina w zakładach ogrodniczych we Fremont k. Paryża.
Na świecie istnieje około 50 jej odmian o kwiatach dużych (10-15 cm długości), białych, różowych lub purpurowych, rozwijających się zazwyczaj pod koniec kwietnia, przed rozwojem liści.

W Kolekcji rosną również bardzo zróżnicowane pod względem barwy kwiatów - siewki magnolii gwiaździstej (Magnolia stellata), naturalnie występującej w górach Japonii na Honsiu.
Pachnące kwiaty tej magnolii rozwijają się czasami już w końcu marca lub na początku kwietnia.

Tulipanowiec amerykański (Liriodendron tulipifera) należący też do rodziny magnoliowatych (Magnoliaceae) dorasta w swojej ojczyźnie - Ameryce Północnej do wys. 60 m. Ma oryginalne liście: cztery klapy ostrozakończone, z szeroklinowatym wcięciem na wierzchołku. Kwiaty przypominające kształtem tulipany, rozwijają się w czerwcu. Więcej…

KOLEKCJA ROŚLIN WRZOSOWATYCH - składa się z 591 taksonów spośród 20 rodzajów. Najbardziej atrakcyjny jest rodzaj Rhododendron (różanecznik i azalia). Dotychczas zgromadzono 101 gatunków botanicznych, 171 odmian uprawnych różaneczników zimozielonych oraz 130 odmian azalii. Więcej o kolekcji...

KOLEKCJA ROŚLIN IGLASTYCH - gdzie zgromadzono 589 taksonów (gatunków i odmian) spośród 30 rodzajów.

W środkowej części Arboretum, na zagonie otoczonym trawnikiem rosną gatunki iglaste odznaczające się powolnym wzrostem i karłowym pokrojem. Wyeksponowano tam gatunki i odmiany jałowców (Juniperus), cisów (Taxus), żywotników (Thuja), cyprysików (Chamaecyparis), wyselekcjonowanych form kosodrzewiny (Pinus mugo) i świerków (Picea) np. :
świerk biały 'Conica' (Picea glauca 'Conica'): karłowy, bardzo powoli rosnący świerk o stożkowatym pokroju, który został znaleziony w 1904 r. w górach koło jeziora Laggan w Kanadzie. Najstarsze znane okazy mają 4 m wysokości.

W północnej części Arboretum rosną botaniczne gatunki roślin iglastych, takie jak:

Jodła jednobarwna (kalifornijska) (Abies concolor) naturalnie występująca w południowo-zachodnich rejonach Ameryki Północnej, gdzie rośnie w górach do wys. 3300 m npm i dorasta do 60 m wysokości.
Sosna czarna (Pinus nigra) zawdzięcza swą nazwę z powodu bardzo ciemnej, prawie czarnej kory. Występuje naturalnie w górach południowej Europy, Azji i północno-zachodniej Afryki, gdzie rośnie głównie na glebach wapiennych, ciepłych i suchych. Dorasta do 40 m wysokości. Jest to cenna sosna dla rejonów przemysłowych - bardzo wytrzymała na zanieczyszczenia powietrza.
Świerk serbski (Picea omorika) znany w swojej ojczyźnie czyli Serbii pod nazwą "Omorica". Jest to relikt trzeciorzędowy i endemit mający bardzo mały zasięg występowania: na pograniczu Serbii z Bośnią i Hercegowiną. Rośnie tam na wapiennych górach Tara do wys. 1700 m npm.

Jodła koreańska (Abies koreana) to jedna z najniższych jodeł (do ok. 18 m wys.), naturalnie występująca w górach południowej części Płw. Koreańskiego. Rośnie tam na wulkanicznym podłożu, powyżej 1000 m npm. Zawiązuje dużo małych szyszek (4-7 cm długości) już przy wysokości 1m. Szyszki przed dojrzeniem są fioletowe lub niebieskie (zielone u Abies koreana "Flava"). Odznacza się dużą wytrzymałością na mrozy. Wartościowy gatunek do uprawy w ogrodach przydomowych.

Na terenie Ogrodu występuje duża populacja miłorzębu dwuklapowego (Ginkgo biloba), który jest gatunkiem reliktowym i endemicznym, niezwykle rzadkim w naturze - w południowo-wschodnich Chinach. Preparaty z jego liści i owoców mają ogromne znaczenie lecznicze (m.in. poprawiają pamięć, likwidują depresję). Obecnie zakładane są masowo jego plantacje w Stanach Zjednoczonych i we Francji.

W Ogrodzie zgromadzono również dużą populację metasekwoi chińskiej (Metasequoia glyptostroboides), reliktowego i endemicznego gatunku rosnącego naturalnie w trudno dostępnych obszarach środkowych Chin na wysokości 700-1350 m n.p.m. Na terenie Ogrodu, duże egzemplarze rosną w południowej części Arboretum - w okolicach tablicy pamiątkowej poświęconej założycielowi i pierwszemu Dyrektorowi Ogrodu - Prof. Bogusławowi Molskiemu.

W środkowej części Ogrodu występuje sztuczna, 36 - letnia populacja kosodrzewiny (Pinus mugo). Rośnie tam ok. 2800 egzemplarzy pochodzących ze szkółek leśnych Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Sosna limba (Pinus cembra) rośnie na terenie Ogrodu w sąsiedztwie Kolekcji Flory Polski, gdzie tworzy tzw. "lasek limbowy" składający się z 203 osobników.
Naturalnie występuje w górach środkowej Europy (Alpy, Karpaty).
W Polsce jedyne naturalne stanowisko występowania jest w Tatrzańskim Parku Narodowym: w Tatrach Wysokich w rejonie Morskiego Oka, Doliny Roztoki, Doliny Waksmundzkiej i Pańszczycy. Rośnie na wysokości od 1270 m npm do 1600 m npm, w reglu górnym i piętrze kosodrzewiny.
Sztucznie została wprowadzona na Babią Górę, w Gorce, w masywie Śnieżnika w Sudetach i na niżu. Osiąga wysokość do 25 m. Przeciętnie żyje około 400 lat. W Polsce jest pod ścisłą ochroną gatunkową od 1919 roku.

Bardzo ciekawym okazem w Arboretum jest liściasty krzew, endemit północnoamerykański franklinia amerykańska (Franklinia alatamaha).
Został znaleziony w 1765 r. w stanie naturalnym w Stanach Zjednoczonych, w stanie Georgia. Po 1790 roku już nie odnaleziony, zachowany tylko w uprawach (m.in. w ogrodach botanicznych, arboretach). Kwitnie na biało we wrześniu-październiku. Na krzewach rosnących w miejscach nasłonecznionych, liście przebarwiają się jesienią na czerwono. W Ogrodzie Botanicznym w Powsinie rośnie na dwóch stanowiskach: w północnej i południowej części Arboretum.

W zachodniej części Arboretum pod okapem starych dębów szypułkowych rośnie Heptacodium miconioides - wysoki krzew liściasty, który po raz pierwszy został znaleziony w 1909 roku w zachodnich Chinach przez amerykańskiego podróżnika i "łowcę roślin" - Ernesta Wilsona. Wprowadzony do uprawy dopiero w 1980 r. przez Arnold Arboretum w Stanach Zjednoczonych.

Autorzy zdjęć:
Fot.1, 2, 3, 7, 10 - Wiesław Gawryś
Fot. 4, 5, 6, 8, 9, 11 - Agnieszka Kościelak

---

[Strona główna] [Plan Ogrodu] [Centrum Ogrodnicze] [Fundacja Homo et Planta] [Historia Ogrodu] [Nauka i kolekcje] [Kolekcje roślin] [Działalność naukowo-dydaktyczna] [Centrum edukacji przyrodniczo-ekologicznej] [Działalność naukowo-badawcza] [Aktualności] [Działalność kulturalna]
[Rośliny sadownicze] [Kolekcje warzyw] [Rośliny lecznicze] [Kolekcja flory Polski] [kolekcje roślin drzewiastych] [kolekcje roślin tropikalnych i subtropikalnych] [Byliny] [Irysy i rośliny cebulowe] [kolekcje róż] [Indeks rodzajów] [Index seminum] [Stan kolekcji roślinnych] [Działalność naukowo-dydaktyczna] [Rada Naukowa] [Działalność wydawnicza] [Historia Ogrodu] [Dorobek naukowy] [Stopnie naukowe] [Konferencjie krajowe] [Konferencjie międzynarodowe] [Zakład oceny i ochrony bioróżnorodności roślin] [Zakład kolekcji botanicznych i ogrodniczych] [Pracownia zachowania różnorodności biologicznej Górnego Śląska] [Pracownia ekologii stosowanej] [Pracownia biotechnologii roślin]