ROŚLINY SZKLARNIOWE
Eksponowane w Ogrodzie wybrane rośliny szklarniowe :
1. Asparagus falcatus - ASPARAGUS
SIERPOWATY
Rodzina: Asparagaceae.
Miejsce
występowania: Cejlon.
Jest to znana z naszych
domów, szybko rosnąca roślina o pnących się pędach. Ponad metrowej długości pędy
posiadają mocne kolce. Wąskie i dość duże jak na asparagusy „liście” nie są
liśćmi właściwymi tylko przekształconymi pędami bocznymi, które nazywamy gałęziakami. Jest to przystosowanie rośliny do
niekorzystnych warunków życia. W suchym środowisku tak przekształcone są mniej
narażone na utratę wody w wyniku transpiracji.
2. Philodendron selloum - FILODENDRON
PODWÓJNIEPIERZASTY
Miejsce
występowania: Tropikalne lasy Ameryki, Południowa Brazylia.
Zimozielona roślina o krzaczastym pokroju i dużych mocno
powcinanych, skórzastych liściach, osadzonych na długich ogonkach. Pień jest
zgrubiały z licznymi korzeniami powietrznymi. Kwiaty zebrane w grube kolby są
ukryte w pochwach kwiatostanowych i pojawiają się na wierzchołku pędu. Różne
gatunki filodendronów uprawiane są chętnie w naszych domach ze względu na
ciekawie powcinane lub zabarwione liście.
3. Spathiphyllum - SKRZYDŁOKWIAT ODMIANA ‘MAUNA
LOA’
Rodzina: Araceae
Miejsce
występowania: Tropikalne lasy Ameryki Południowej.
Wiecznie zielona bylina kłączowa o długoogonkowych,
szeroko lancetowatych, zielonych liściach. Kwiatostany wzniesione znacznie
powyżej liści, składają się z żółto zabarwionych kwiatów osadzonych na kolbie,
która otoczona jest dużą, białą pochwą kwiatostanową. Utrzymują się one długo
na roślinie, czasami kilka tygodni a w trakcie przekwitania zielenieją.
4. Passiflora caerulea x Passiflora
amethystina - ODMIANA ‘PURPLE HAZE’
Rodzina: Passifloraceae
Miejsce
występowania: Brazylia, Argentyna.
Passiflory to wiecznie zielone
rośliny pnące o dłoniasto klapowanych liściach. Polską nazwę – męczennica - zawdzięcza
to pnącze osobliwym kwiatom symbolizującym Mękę Pańską.
Promienisty przykoronek falistych nitek to wyobrażenie korony
cierniowej, pięć pręcików odpowiada pięciu ranom Chrystusa a trzy znamiona
słupka - gwoździom.
Najbardziej rozpowszechniona jest męczennica błękitna, której krzyżówka z
męczennicą ametystową jest eksponowana. Męczennice rodzą owalne owoce, u
niektórych gatunków dość duże i jadalne. Owoce męczennicy jadalnej znane są pod
nazwą marakuja .
5. Ficus bengalensis - FIGOWIEC BENGALSKI
Rodzina: Moraceae
Jest to rodzaj figowca z
wiecznie zielonymi drzewami, krzewami i drewniejącymi pnączami, który rośnie w
wilgotnych lasach w tropikalnych i podzwrotnikowych rejonach całego świata.
Większość gatunków rośnie bardzo silnie i często zagłusza inne gatunki.
Figowiec bengalski jest stale zielonym, bardzo wysokim drzewem o rozłożystych,
często poziomych gałęziach, które są podtrzymywane przez liczne, silne korzenie
powietrzne zwisające z rośliny jak brązowe sznurki. Liście ma eliptyczne do
jajowatych, skórzaste, ciemnozielone, długości trzynaście do dwudziestu pięciu
centymetrów. Młode liście są nabiegłe kolorem brązowym.
6. Phoenix dactylifera - DAKTYLOWIEC WŁAŚCIWY
Rodzina: Arecaceae
Miejsce
występowania: Afryka.
Zimozielona palma uprawiana ze względu na ciekawy wygląd i
jadalne owoce. Ma ona zielone, pierzaste liście - skórzaste i sztywne. Dorosły
daktylowiec tworzy zwisające kwiatostany drobnych kwiatów, z których jesienią -
zimą powstają podłużne czerwone owoce. Z pestek zawartych w owocach miłośnik
roślin może sam wyhodować własną palmę.
7. Pteris cretica - ORLICZKA KRETEŃSKA
ODMIANY ‘STRAMINEA’ i ‘WIMSETTI’
Rodzina: Polypodiaceae
Orliczka kreteńska to
krzaczasto rosnąca, zimozielona paproć. Liście w zależności od odmiany są
pojedynczo lub podwójnie pierzaste, czasami zaś wcięte i skędzierzawione na
wierzchołku. Paproć ta wytwarza ciemnobrązowe kupki zarodni,
które ułożone są w linii ciągłej na spodniej stronie liści. Ta pochodząca z
tropików roślina lubi stałe wilgotne podłoże i wysoką
wilgotność powietrza.
8.Cycas revoluta - CYKAS WYGIĘTY
Miejsce
występowania: Japonia.
Wolno rosnący, zimozielony
sagowiec o zdrewniałym pędzie. Z wyglądu przypomina palmę dzięki sztywnym,
pojedynczo pierzastym liściom.U istniejących już od
milionów lat sagowców męskie i żeńskie organy rozrodcze znajdują się na
oddzielnych roślinach. Męskie pręciki są ułożone w szyszkopodobne
twory zwane mikrostrobilami a żeńskie liście
zarodnionośne wznoszą się ze środka liści tworząc złocisty, gęsto owłosiony czub. Jest to dekoracyjna roślina do dużych pomieszczeń.
9.Yucca elephantipes - JUKA SŁONIOSTOPOWA
ODMIANA ‘JEVEL’
Miejsce
występowania: Gwatemala.
Jest to duża roślina wytwarzająca pień, który na poziomie
gruntu jest bulwiasto zgrubiały i stąd pochodzi jej
nazwa. Juka tworzy gęste pióropusze długich do stu centymetrów mieczowatych
liści. Młodsze liście są wzniesione a starsze zwisające. Gatunek ma liście
ciemnozielone a u odmiany ‘Variegata’ są one biało obrzeżone.
Juki kwitną dopiero po kilku lub kilkunastu latach uprawy a kwiaty ich są
dzwonkowate i kremowobiałe o długości około sześciu
centymetrów. Są one zebrane w dużych kwiatostanach w wierzchołkowej części
rośliny i bogate w witaminę C.
10. Kalanchoe tomentosa - KALANCHOE OMSZONE
Rodzina: Crassulaceae
Miejsce
występowania: Madagaskar.
Wzniesiony krzaczasty, gęsto,
biało omszony bylinowy sukulent z grubymi,
podłużnymi, całymi szarymi liśćmi, o długości dwu do sześciu centymetrów.
Brzegi ich są ciemnobrązowe lub rude. Roślina wytwarza wczesną wiosną w
wiechach dzwonkowate, zielonożółte, nieprzyjemnie pachnące kwiaty z czerwonymi
gruczołowymi włoskami i płatkami zabarwionymi na czerwono.
11. Crassula muscosa - GRUBOSZ WIDŁAKOWATY
Miejsce
występowania: Afryka.
Jest to rozłożysty sukulent
tworzący gęste kępy cienkich pędów. Pędy są pokryte ułożonymi w czterech
rzędach drobnymi łuskowatymi liśćmi. Wiosną tworzą się na roślinie małe,
rurkowate, zielonkawożółte kwiaty zebrane w grona.
12. Aeonium arboreum - EONIUM DRZEWIASTE ODMIANA
‘ARTROPURPUREUM’
Rodzina: Crassulaceae
Roślina ta tworzy kilka
wzniesionych pędów zakończonych rozetą łyżeczkowanych liści o długości do
piętnastu centymetrów. Liście pokryte są woskiem a na brzegach mają drobne
włoski. Późną wiosną tworzy duże stożkowate wiechy jaskrawożółtych kwiatów.
Odmiana botaniczna ‘Artropurpurea’ o liściach w
kolorze purpurowym osiąga wysokość do stu centymetrów.
13. Sansevieria cylindrica - SANSEWERIA WALCOWATA
Rodzina: Agavaceae
14. Sansevieria trifasciata - SANSEWERIA GWINEJSKA ODMIANA ‘HAHNII’
Rodzina: Agavaceae
Miejsce
występowania: Afryka.
Sansewerie zwane też wężownicą
są byliną kłączową. Zalecane są dla początkujących miłośników roślin ze względu
na dużą wytrzymałość i łatwość uprawy. Sanseweria
walcowata to bezpędowa bylina o cylindrycznych,
ciemnozielonych liściach o długości do stu dwudziestu centymetrów. Sporadycznie
tworzy ona grona małych różowych lub białych rurkowatych kwiatów. Eksponowana
obok sanseweria odmiana ‘Hahnii’ ma niską rozetę szerokich zielonych
liści z marmurkowym deseniem. Wiosną wyrastają na niej małe, zielonkawobiałe
kwiaty zebrane po kilka w kwiatostan o długości około pięćdziesięciu
centymetrów.
15. Pachypodium lamerei - PACHYPODIUM LAMERA
Pachypodium w swojej ojczyźnie
rośnie jak drzewo do wysokości pięć - sześć metrów, dlatego nazwano je palmą
madagaskarską. Jest to trwały sukulent o nabrzmiałych
i pokrytych grubymi cierniami pędach. Bladozielone pędy zwieńczone są koroną
prostych, ciemno zielonych liści. Latem na roślinach, które mają ponad 1,5
metra wysokości pojawiają się pachnące, trąbkowate
kwiaty.
16. Gasteria maculata - GASTERIA PLAMISTA
Rodzina: Aloeaceae
Miejsce występowania: Afryka Płd.
17. Gasteria liliputana - GASTERIA LILIPUCIA
Rodzina: Aloeaceae
Miejsce występowania: Afryka Płd.
Gasterie są to wieloletnie sukulenty
o grubych, mięsistych liściach. Gasteria lilipucia ma
ścisłą rozetkę liści o długości około 5 centymetrów, które są językowate,
ciemnozielone z białymi plamkami. Wiosną pojawiają się na roślinie pędy
kwiatostanowe o długości do 15 centymetrów z dzwonkowatymi,
pomarańczowo-zielonymi kwiatami. Gasteria plamista to
gatunek większy. Liście jej mogą mieć do 20 cm.
długości. Mają kształt językowaty i są jaskrawo nakrapiane. Kwiatostan tej gasterii może osiągnąć nawet 1 metr wysokości.
18. Cephalocereus senilis -
Rodzina: Cactaceae
Miejsce
występowania: Meksyk.
Kolumnowy kaktus tworzący
dwadzieścia - trzydzieści żeber. Z areoli wyrastają
długie, poskręcane, szczecinowate białe włosy. W miarę, jak roślina się starzeje
włosy się wydłużają i prawie całkiem przykrywają szare kolce, dlatego kaktus
ten nazywany jest głową starca. Latem roślina kwitnie na różowo - tylko w nocy.
Rano kwiaty są zwiędnięte.
19. Ferocactus horridus - FEROKAKTUS OKROPNY
Miejsce
występowania: Meksyk, Gwatemala, USA.
Są to ogromne, kuliste
kaktusy pochodzące z pustynnych rejonów. Wyglądają one jak spłaszczona,
żebrowana kula z jasnoczerwonymi (do jasnobrązowych) cierniami. Kwiaty są małe,
czerwonawe i pachnące, lecz nie pojawiają się zbyt często. Kwitnie od wiosny do
lata –zależnie od gatunku. Latem lubi pełne słońce.
Zimą należy roślinę wstawić do chłodniejszego pomieszczenia i oszczędnie
podlewać. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego.
20. Azurocereus hertlingianus - AZUROCEREUS HERTLINGA
Rodzina: Cactaceae
Miejsce
występowania: Peru.
Powolnie rosnący kaktus z łodygą grubości do 30 cm, która
zwykle się rozgałęzia, gdy osiągnie conajmniej
wysokość 1 metr. Boczne rozgałęzienia są grube, lekko zwisające, niebieskawozielone z 18 lub więcej żebrami. Skupione, szarofilcowate, żółtobrązowe areole
mają bladobrązowe kolce. Rośliny mogą dorastać do 8 metrów wysokości.
21. Cereus peruwianus - ‘Monstruosa Nana’
CEREUS
PERUWIAŃSKI ODMIANA ‘MONSTRUOSA NANA’
Rodzina: Cactaceae
Jest to kolumnowy kaktus,
który ma 5 do 9 żebrowych, nielicznie rozgałęzionych modrych łodyg. Kuliste,
pomarszczone żebra tworzą brunatne areole z czerwonawobrązowymi do czarnych, niekiedy żółtawymi
kolcami. Latem tworzy lejkowate kwiaty, około16 centymetrów długości z białymi
płatkami wewnętrznymi i zielonobrązowymi
zewnętrznymi. Rosnąca w kolekcji odmiana jest karłowa i nie osiąga dużych
rozmiarów.
22. Cleistocactus strausii - KLEJSTOKAKTUS
Rodzina: Cactaceae
Miejsce występowania: Boliwia.
Jest to kaktus o smukłych
kolumnowych pędach długości do 2 metrów, rozgałęzionych u podstawy. Część pędów
rośnie prosto, a część odchyla się na boki lub nawet kładzie się po podłożu. W
ciągu całego lata z pędów leżących wyrastają jak palce czerwone kwiaty w
kształcie rurek. Później zawiązują się czerwone owocki. Latem roślina lubi miejsce ciepłe i słoneczne, żyzną glebę. Roślina łatwo
zakwita i kwitnie praktycznie cały czas, gdy jest odpowiednio pielęgnowana.
Zimą wymaga miejsca jasnego i chłodnego i oszczędnego podlewania.
23. Laurus nobilis - WAWRZYN SZLACHETNY
Rodzina: Lauraceae
Miejsce
występowania: Basen Morza Śródziemnego.
Jest to stożkowate drzewo lub
krzew z aromatycznymi, wąskoowalnymi, błyszczącymi
liśćmi do 10 cm długości. Wiosną tworzą się pęczki zielonkawożółtych kwiatów, 5
mm średnicy, z nich powstają na żeńskich roślinach czarne jagody. Liście są
często używane w kuchni jako przyprawa pod nazwą liście bobkowe i mają
charakterystyczny zapach po roztarciu blaszki liściowej. Kontakt z liśćmi może
wywołać alergię.
24. Hibiscus rosa-sinensis -
Rodzina: Malvaceae
Rodzaj obejmujący ponad 200
gatunków zrzucających liście lub wiecznie zielonych krzewów, drzew, roślin
jednorocznych i bylin. Bardzo rozpowszechnione są w ciepłych, umiarkowanych,
subtropikalnych i tropikalnych rejonach. Mają one naprzemianległe, całobrzegie, płytko klapowane lub dłoniaste, czasem
ząbkowane liście. Uprawiane są ze względu na okazałe, pojedyncze lub zebrane w
kiście kwiaty. Kwiaty ukazują się od wiosny do jesieni. Kwiaty są czerwone,
różowe, purpurowe, żółte lub białe. W rejonach ciepłych sadzi się je na
rabatach z innymi kwiatami, natomiast w rejonach chłodniejszych uprawia się je
w lecie na zewnątrz na tarasach i jako roślinę doniczkową w domu. Rośliny
bardzo intensywnie rosną, dlatego często należy skracać pędy.
25. Datura ‘Grand
Marnier’ - BIELUŃ ODMIANA ‘GRAND MARNIER’
Rodzina: Solanaceae
Miejsce
występowania: Ameryka Płd.
Rodzaj z około 5 gatunkami stale zielonych krzewów i
drzew, występujących w zaroślach i nad brzegami potoków. Uprawiane są ze
względu na wielkie, zwykle intensywnie pachnące, rurkowate lub trąbkowate kwiaty z 5 płatkami zrośniętymi w rurkę. Kwiaty
osadzone są pojedynczo, są zwisające i ukazują się od późnej wiosny do jesieni.
Liście są naprzemianległe, cienkie i jasnozielone. W chłodnym klimacie uprawia
się je w ogrodach zimowych lub szklarniach. Latem wynosi się rośliny do ogrodu
w miejsce osłonięte. Roślinę należy często podlewać, ponieważ szybko traci turgor. Należy uważać, ponieważ wszystkie części rośliny są
trujące.
26. Nerium oleander - OLEANDER POSPOLITY
Rodzina: Apocynaceae
Miejsce
występowania: Basen Morza Śródziemnego, Azja aż po Chiny.
Rodzaj z 1 lub 2 gatunkami zimozielonych krzewów lub
małych drzew występującymi w sezonowo suchych brzegach strumieni od rejonu
śródziemnomorskiego do Chin. Uprawiane są dla ich często dużych,
wierzchołkowych wierzchotek kolorowych, tackowatych,
pachnących kwiatów. Lancetowate liście są wydłużone, wąskie, sztywne. Liczne
odmiany zostały wyhodowane z pojedynczymi, półpełnymi i pełnymi kwiatami.
Kwiaty mogą być białe, różowe, morelowe, czerwone, żółte, kremowe. W mroźnych
rejonach oleandry uprawia się jako roślinę doniczkową i latem można wynosić ją
do ogrodu lub na taras. Wszystkie części rośliny są wysoko toksyczne po
zjedzeniu i kontakt z liśćmi może wywołać alergię.
27. Ceratonia siliqua - CHLEB ŚWIĘTOJAŃSKI
Rodzina: Leguminosae (Fabaceae)
Miejsce występowania: Basen Morza Śródziemnego, Somalia.
Ceratonia, której owocem jest
chleb świętojański uprawiana jest od ponad 2000 lat. Jest to duże drzewo z
ciemnozielonymi, skórzastymi liśćmi. Ceratonia jest
drzewem dwupiennym, po wysianiu nasion część roślin jest żeńska a część męska.
Kwiaty są małe, bez płatków korony, żółte lub czerwone. Kwiaty męskie mają
nieprzyjemny zapach. Owocem ceratonii jest
zakrzywiony, jadalny strąk, brązowy, gruby - zawierający kilka twardych nasion.
W dawnych czasach nasiona ceratonii służyły jako
odważniki. Nazwa ‘karat’ pochodzi od nasienia ceratonii.
28. Camellia japonica - KAMELIA JAPOŃSKA
Rodzina: Theaceae
Miejsce występowania: Azja.
Rodzaj z około 250 gatunkami długowiecznych, zimozielonych
krzewów lub małych drzew. Występują na kwaśnych glebach w lesistych okolicach
od północy Indii i Himalajów do Chin i Japonii. Zwykle błyszczące, zielone do
ciemnozielonych liście są pojedyncze, naprzemianległe z ząbkowanymi brzegami.
Popularne ze względu na ładne ulistnienie i obfitość okazałych kwiatów, które
ukazują się zimą. Kwiaty mogą być pojedyncze lub półpełne i pełne w kolorze
białym, czerwonym, różowym. Wyhodowano wiele odmian o kwiatach różnokolorowych.
Kwiaty kamelii przeważnie nie pachną. W klimacie chłodnym uprawia się je w
chłodnej szklarni i zimowych ogrodach. Latem można krzewy wystawić do ogrodu.
29. Bougainvillea glabra - BUGENWILLA GŁADKA
Rodzina: Nyctaginaceae
Miejsce występowania: Ameryka Płd.
Rodzaj z 14 gatunkami zimozielonych krzewów i drzew oraz
zimozielonych, ciernistych pnączy, pochodzących z lasów i zarośli w
tropikalnych i subtropikalnych rejonach Ameryki Płd. Uprawiane są ze względu na
małe, rurkowate kremowe kwiaty właściwe, z których każdy otoczony jest trzema
barwnymi, płatkowymi podkwiatkami, które są główną
ozdobą tych pnączy. Istnieje wiele odmian, które różnią się kolorem i
wielkością tych podkwiatków. Bugenwilla
jest bardzo popularną rośliną śródziemnomorską i sadzona jest w parkach, przy
hotelach, w ogrodach i na parkanach. Tworzy ona kolorową ścianę, która jest
ciekawą ozdobą i trudną do przebycia dzięki długim, ciernistym pędom. W chłodnym
klimacie uprawia się ją jako roślinę doniczkową i tarasową. W zimie roślina
przechodzi okres spoczynku.
30. Hedera colchica - BLUSZCZ
Rodzina: Araliaceae
Miejsce występowania: Europa.
Rodzaj obejmujący 9-11 gatunków wiecznie zielonych,
zdrewniałych, ścielących się lub samoprzyczepnych pnączy. Występują w jasnych
drzewostanach, na drzewach lub skałach w płn. Afryce, Wyspach Kanaryjskich,
Azorach oraz od Europy po Himalaje, Chiny, Koreę i Japonię. Mają
naprzemianległe, 3 do 5 klapowych lub całobrzegie
liście, które są czasem atrakcyjnie pstre. Bluszcz ma wiele odmian, które są
uprawiane jako rośliny doniczkowe. Można z nich tworzyć różne kompozycje i
figury na drutach. Wszystkie części bluszczu mogą powodować niedyspozycje
żołądkowe w przypadku spożycia. Kontakt z sokiem może wywołać skórne uczulenie
i podrażnienie.
31. Citrus ‘Nova’
- MANDARYNKA
Rodzina: Rutaceae
Miejsce
występowania: Basen Morza Śródziemnego.
Mandarynka tworzy kulisty, czasem ciernisty krzew lub małe
drzewo. Ma ciemnozielone liście od jajowatych do lancetowatych. Wiosną ukazują
się bardzo pachnące białe kwiaty zebrane w krótkie grona. Pąki kwiatowe mogą
być lekko zabarwione na różowo. Kuliste, pomarańczowe owoce dojrzewają od
jesieni do wiosny. Wyhodowano wiele odmian mandarynek, które różnią się
wielkością owoców i terminem ich dojrzewania. Karłowe odmiany mogą być
uprawiane jako rośliny pokojowe.
32. Fuchsia - RÓŻNE ODMIANY – FUKSJA ,UŁANKA
Miejsce
występowania: Ameryka Środkowa i Południowa.
Rodzaj z około stu gatunkami
drzew i krzewów. Istnieje ponad osiem tysięcy mieszańców i odmian
wyróżniających się atrakcyjnymi kwiatami o różnych kształtach i barwach. Kwiaty
fuksji są jej główną ozdobą i wyrastają w kątach liści i są zwykle zwisające
lub w wierzchołkowych gronach. Kwiat swoim kształtem przypomina dzwon. Ma on
długą lub krótką rurkę okwiatu, z mocno odstającymi, barwnymi działkami
kielicha i czterema wyprostowanymi szerokimi płatkami korony tworzącymi dzwon.
Niektóre gatunki mają kwiaty z płatkami bardzo małymi albo zredukowanymi.
Kwiaty porównywane są do baletnic w różnokolorowych spódniczkach. W chłodnym
klimacie fuksje uprawiane są latem jako rośliny pokojowe i tarasowe. Odmiany o
zwisających pędach można uprawiać w wiszących koszykach i skrzynkach
balkonowych.
33. Citrus paradisi ‘Rio Red’ - GRAPEFRUIT RAJSKI ODMIANA ‘RIO RED’
Rodzina: Rutaceae
Jest to odmiana grapefruita o czerwonym miąższu. Owoce zawiązują się w
gronach i długo utrzymują się na roślinie. Grapefruit
tworzy duże drzewa o dużych blaszkach liściowych i białych kwiatach. Liście grapefruita mają duże skrzydełka na ogonku liściowym.
34. Hedera helix ‘Green Riple’
i ‘Heron’-
BLUSZCZ
POSPOLITY ODMIANY ‘GREEN RIPLE’ i ‘HERON’
Miejsce
występowania: Europa.
Są to odmiany bluszczu, które
są uprawiane ze względu na ciekawe liście. Bluszcze rosną bardzo intensywnie
wytwarzając długie pędy. Doskonale nadają się do wiszących doniczek i różnych
kompozycji roślinnych.
35. Olea europea - OLIWKA EUROPEJSKA
Rodzina: Oleaceae
Miejsce
występowania: Basen Morza Śródziemnego.
Jest to wolno rosnące,
zimozielone drzewo wytwarzające kulista koronę. Liście są wydłużone, skórzaste
z szarym nalotem na górze i srebrnoszarozielonym od
spodu blaszki liściowej. W lecie tworzą się drobne, pachnące, kremowobiałe kwiaty w kątowych wiechach. Z nich tworzą się
jadalne, kuliste zielone owoce (oliwki). Oliwki są źródłem najszlachetniejszego
tłuszczu roślinnego – oliwy. Drzewa oliwne uważane są za najstarsze drzewa na
kuli ziemskiej (najstarsze egzemplarze liczą dwa tysiące lat) i uznano je za
królową wszystkich drzew owocowych.
36. Schefflera arboricola - ‘Sonata’
SZEFLERA
DRZEWKOWATA ODMIANA ‘SONATA’
Rodzina: Araliaceae
Miejsce
występowania: Tajwan, Australia, Nowa Gwinea.
Szeflery to zimozielone krzewy,
drzewa i pnącza. Uprawiane są głównie dla ich cienkich, długoogonkowych,
całkowicie podzielonych liści, każdy z 3-30 ogonkowymi listkami. Odmiana
‘Sonata’ jest karłowa, ma długie pędy i ciemnozielone blaszki liściowe skupione
w pęczkach na pędzie. Uprawiana jest jako roślina doniczkowa do małych i dużych
pomieszczeń.
37. Aristolochia triloba -KOKORNAK TRÓJKLAPOWY
Aristolochia kaempferi- KOKORNAK KAEMPFERA
Aristolochia brasiliensis - KOKORNAK BRAZYLIJSKI
Miejsce
występowania: Kraje strefy zwrotnikowej i podzwrotnikowej.
Kokornaki należą do wiecznie zielonych i zrzucających liście
pnączy, czasem krzewów. Rosną w wilgotnych lasach w klimacie umiarkowanym i
tropikalnym. W zależności od gatunki liście są całobrzegie
lub klapowane, często sercowate. Ozdobą są oryginalne w budowie kwiaty, które
są bezpłatkowe i mają zakrzywiony lub esowaty kielich z rozdętą podstawą
przypominającą fajkę. Kwiaty są białe i żyłkowane lub nakrapiane w kolorze
brązowym i bordo. Kwiaty zapylane są przez muchy, dlatego u większości gatunków
wydzielają one nieprzyjemną woń psującego się mięsa. W ten sposób wabią one
owady w celu zapylenia kwiatów.
38. Cyrtomium falcatum - PAPROTNIK SIERPOWATY
Miejsce
występowania: Afryka, Azja.
Jest to zimozielona paproć rosnąca w wilgotnych lasach. Ma
ciemnozielone, skórzaste liście, które sztywno sterczą do góry. Liść składa się
z licznych, ostro zakończonych listków. Paprocie rozmnażają się przez
zarodniki, które znajdują się na spodniej stronie blaszki liściowej. U
eksponowanego tu gatunku na spodzie liścia znajduje się bardzo dużo zarodników,
które po dojrzeniu wysypują się do podłoża w postaci
brązowego pyłu. Młode liście są delikatniejsze, jasnozielone i zwinięte w
charakterystyczny dla paproci pastorał. Gatunek ten często jest używany do
dekoracji wnętrz, ponieważ dobrze znosi warunki mieszkaniowe.
39. Plumeria rubra - PLUMERIA CZERWONA
Rodzina: Apocynaceae
Miejsce
występowania: Występuje we wszystkich rejonach tropikalnych.
Są to krzewy lub małe drzewa
z gruboszowatymi łodygami i bardzo grubymi, mięsistymi pędami. Rosną w tropikalnych
i subtropikalnych rejonach Ameryki. Pojedyncze, całobrzegie
liście skupione są na wierzchołkach pędów. Pachnące, talerzykowate,
pięciopłatkowe kwiaty są zebrane w okazałe wierzchołkowe pęczki lub wiechy i
wyrastają na nagich łodygach lub razem z liśćmi. Kwiaty mogą mieć barwę
kremową, żółtą, czerwoną i różową. Roślina zawiera sok mleczny, który może
powodować dolegliwości żołądkowe po zjedzeniu.
40. Fatsia japonica - FATSIA JAPOŃSKA
Rodzina: Araliaceae
Miejsce
występowania: Korea , Japonia.
Jest to stale zielone drzewo.
Ozdobą są wielkie, skórzaste, dłoniaste liście z siedmioma do jedenastu
klapami, wyrastającymi głównie z wierzchołków gałęzi. Jesienią ukazują się
złożone baldachy małych, kremowobiałych
kwiatów. W chłodnym klimacie ma zastosowanie jako roślina doniczkowa do
mieszkań i do zimowego ogrodu. Rośnie bardzo intensywnie.
41. Myrtus communis - MIRT POSPOLITY
Rodzina: Myrtaceae
Mirt jest wiecznie zielonym
drzewem lub krzewem i występuje w zaroślach, lasach i na obrzeżach leśnych w
rejonie śródziemnomorskim. Uprawiany jest ze względu na aromatyczne ulistnienie
i wyrastające pojedynczo, od wiosny do jesieni miseczkowate, pachnące, białe
kwiaty. Liście są ciemnozielone i drobne. Pędy są cienkie i czasami łukowato
wygięte. Rośliny doskonale nadają się do cięcia i formowania z nich różnych
figur, które mogą służyć do dekoracji ogrodu.
42. Ficus pumila - FIGOWIEC
PNĄCY
Rodzina: Moraceae
Miejsce
występowania: Wschodnia Azja.
Jest to wieloletnie,
zakorzeniające się pnącze z długimi pędami. Liście na pędach pnących się są
asymetrycznie jajowate, cienko skórzaste, ciemnozielone, długości do pięciu
centymetrów. Rośnie bardzo intensywnie i doskonale nadaje się do uprawy w
mieszkaniu w wiszących koszykach lub donicach. Bardzo dobrze znosi przycinanie
zbyt długich pędów.
43. Piper plantagineum - PIEPRZ BABKOWATY
Miejsce
występowania: Kraje strefy tropikalnej, pochodzi z Indii.
Jest to nieduży, zimozielony
krzew z klimatu tropikalnego. Liście są duże, jasnozielone. Długie pędy są
zgrubiałe w węzłach. Walcowate kłosy koloru zielonego zawierają małe kwiaty bez
płatków i działek kielicha i ściśle przylegają do siebie. Kłosy te często
spadają na ziemię i nie wiążą nasion.
44. Ananas comosus - ANANAS JADALNY
Rodzina: Bromeliaceae
Miejsce
występowania: Kraje strefy zwrotnikowej Ameryki Południowej i
Środkowej.
Ananas należy do
zimozielonych, gruntowych bylin (bromelie).
Naturalnie rośnie w Afryce Południowej i pojawia się na zupełnie suchych
terenach do ekstremalnie wilgotnych. Ananasy tworzą rozety lancetowatych,
zielonych, sztywnych liści, które na brzegach są ząbkowane. Kwiaty tworzą się w
środku rozetki w postaci szyszkowatego kwiatostanu. Z niego powstaje mięsisty,
jadalny owoc. Rozetka po wydaniu owocu zamiera, a z boku rośliny powstaje młody
odrost, który daje początek nowej roślinie. Roślina rozmnaża się przez
ukorzenianie młodych odrostów lub można ukorzenić pióropusz liści obcięty z
owocu. Wyhodowano odmiany o ozdobnych liściach – białozielonych
lub czerwonozielonych, które wytwarzają ozdobne,
niejadalne owoce.
45.
Bambusa - BAMBUS
Rodzina: Poaceae
Miejsce
występowania: Kraje strefy zwrotnikowej Azji.
Bambus należy do rodziny traw. Są to wiecznie zielone
rośliny tworzące kępy gładkich, zwykle pustych w środku łodyg z kolankami.
Łodygi mają rozgałęzienia pędów z lancetowatymi, wąskimi liśćmi w każdym
kolanku. Uprawiane są ze względu na ulistnienie i różnej barwy łodygi (zależy
to od gatunku) z nabrzmiałymi międzywęźlami. W mroźnych rejonach uprawia się
bambusa w szklarniach, natomiast w rejonach bez mrozu wykorzystuje się go do
sadzenia jako żywopłot lub osłonę od wiatru. Bambus bardzo szybko rośnie.
46. Begonia carolineifolia - BEGONIA PACHIROLISTNA
Rodzina: Begoniaceae
Miejsce
występowania: Meksyk, Gwatemala.
Begonie są szeroko rozpowszechnione w rejonach
tropikalnych i subtropikalnych. Są to rośliny wieloletnie i jednoroczne. Mają
zastosowanie do dekoracji wnętrz i rabat ze względu na ciekawy pokrój, ozdobne
liście i ładne kwiaty. Begonia pachirolistna ma duże,
złożone blaszki liściowe na długich, mięsistych ogonkach liściowych. Na pędach
znajdują się delikatne wypustki. Rośnie bardzo intensywne i długie pędy mają
tendencję do wykładania się i płożenia po podłożu.
47. Begonia ‘Cleopatra’ - BEGONIA, UKOŚNICA ODMIANA ‘CLEOPATRA’
Rodzina: Begoniaceae
Miejsce
występowania: Odmiana uprawowa.
Begonia o ozdobnych liściach. Blaszki liściowe są cienkie
i osadzone na długich ogonkach liściowych, które są czerwonawe i owłosione.
Liście od spodu są również zabarwione na czerwono. Rośliny wypuszczają wiechy
różowych kwiatów przez cały czas wegetacji.
48. Monstera deliciosa - MONSTERA DZIURAWA
Rodzina: Araceae
Miejsce
występowania: Kraje strefy zwrotnikowej Ameryki Środkowej i
Południowej.
Jest to bujne, silnie rosnące pnącze z grubymi, rzadko
rozgałęzionymi łodygami. Starsze rośliny mają liście szerokojajowate
do sercowatych, osadzone na długich ogonkach, skórzaste, błyszczące. Liście są
ciemnozielone długości 30-90 cm., pierzastowrębne
i często z eliptycznymi lub podługowatymi dziurami między głównymi nerwami.
Młodociane liście mają krótsze ogonki i są mniejsze i całobrzegie.
Od wiosny do lata na starszych egzemplarzach mogą pojawić się kwiatostany
złożone z kremowobiałej pochwy długości 20-30 cm i
drobnych, gwiazdkowatych, bezpłatkowych kwiatków. Roślina zawiązuje jadalne
owoce, ale kontakt z owocami może podrażniać skórę. Zielone części rośliny mogą
powodować delikatne dolegliwości żołądkowe po zjedzeniu.
49. Lavandula multifida ‘Blue
Wonder’ - LAWENDA PIŁKOWANA ODMIANA ’BLUE WONDER’
Rodzina: Lamiaceae
Miejsce
występowania: Odmiana uprawowa.
Lawenda jest zimozielonym, niedużym krzewem występującym w
suchych, słonecznych, skalistych terenach rejonu śródziemnomorskiego. Liście są
przeciwległe, proste lub ząbkowane i pierzaste. Uprawiane są głównie dla
długoogonkowych kłosów pachnących, rurkowych, lawendowych kwiatów. Jest wiele
gatunków, których kwiaty mają bardzo wysoką zawartość olejków eterycznych,
które wykorzystywane są w kosmetyce i w lecznictwie. Kwiaty mają również dużo
nektaru i są atrakcyjne dla pszczół. Liście lawendy również ładnie pachną.
Kwiatostany i liście wykorzystywane są do suszenia.
50. Chamaerops humilis - KARŁATKA NISKA, CHAMEROPS NISKI
Rodzina: Arecaceae
Miejsce występowania: Europa
Płd. Afryka Płn.
Jest to gatunek krzaczastej
palmy z suchych terenów klimatu śródziemnomorskiego. Dorosłe osobniki tworzą
odrosty z boku macierzystej rośliny. Ma szerokie, pierzaste, niebieskawo lub
szarawozielone liście długości 60-100 cm, które składają się z 12-15
wydłużonych listków. Żółte kwiaty wyrastają w gęstych, prawie ukrytych
wiechach, do 35 cm długości. Palma ta wyrasta na wysokość 2-3 metry.
51. Carissa acokanthera - KARISSA
Rodzina: Apocynaceae
Miejsce
występowania: Afryka Płd.
Jest to licznie rozgałęziony
krzew z ciemnozielonymi, owalnymi liśćmi. Późną wiosną pojawiają się pachnące,
białe kwiaty zebrane w wierzchołkowych wierzchotkach. Z nich powstają nieduże,
czarne owoce, które są niejadalne.
52. Platycerium bifurcatum - PŁASKLA ŁOSIOROGA, ŁOSIE ROGI
Miejsce
występowania: Kraje strefy zwrotnikowej Azji, Australii, Afryki.
Jest to stale zielona, epifityczna paproć z krótkimi,
płożącymi się kłączami. Większość z nich występuje w wilgotnych lasach w strefie
klimatu umiarkowanego i tropikalnego na drzewach i starych kłodzinach.
Rośliny uprawiane są ze względu na ciekawe liście, które swoim wyglądem
przypominają łosie rogi. Na jednej roślinie występują dwa rodzaje liści –
liście płonne i liście zarodnikonośne. Zielone do ciemnozielonych liście płonne
nie mają ogonków, są zaokrąglone do podługowatych, całobrzegie
do nieregularnie klapowanych na górnym brzegu. Z czasem stają się brązowe i papierowate tworząc rodzaj gniazda lub kosz u podstawy
rośliny. Liście zarodnikonośne są rozłożyste lub zwisające do wzniesionych o
klinowatych nasadach. Zwykle są szarozielone i skórzaste i często kilkakrotnie,
widlasto wcinane. W starszym wieku naturalnie
spadają. Wszystkie liście są pokryte po obu stronach małymi, gwiazdkowatymi
włoskami. Zarodniki powstają w dużych, plamistych skupiskach na spodniej
stronie liści zarodnikonośnych tworząc brązowe plamy na końcach blaszki. W
ciepłym klimacie uprawia się je epifitycznie na drzewach lub między skałami,
natomiast w chłodniejszym klimacie jest to roślina doniczkowa.
53. Coffea arabica - KAWA ARABSKA
Miejsce
występowania: Kraje strefy zwrotnikowej Afryki.
Kawa jest niedużym, wiecznie
zielonym drzewem. Ma ciemnozielone blaszki liściowe. W kątach liści pojawiają
się białe, ładnie pachnące drobne kwiaty zebrane w pęczki. Po przekwitnięciu
tworzą się okrągłe, zielone owoce. Owoce te po dojrzeniu
robią się czerwone i wyglądem przypominają wiśnie. Wewnątrz każdego owocu
znajdują się dwa lub trzy ziarenka kawy. Każde z tych ziarenek pokryte jest
kilkoma warstwami pergaminowych osłonek, które w procesie obróbki kawy są
usuwane mechanicznie. Następnie ziarenka są suszone i odpowiednio prażone i po
zmieleniu otrzymujemy produkt przeznaczony do parzenia. Zewnętrzne, mięsiste,
czerwone osnówki są chętnie zjadane przez ptaki. Rośliny kawy lubią ciepło oraz
wilgoć i nie zawsze dobrze rosną w mieszkaniach.
54. Thea sinensis - HERBATA CHIŃSKA
Rodzina: Theaceae
Miejsce
występowania: Chiny, Indie.
Jest to nieduży, zimozielony
krzew o ciemnozielonych, błyszczących blaszkach liściowych. Częścią użytkową
krzewu są najmłodsze, delikatne listki, które na plantacjach są zrywane ręcznie
i odpowiednio suszone. Herbata kwitnie na biało. Kwiaty ładnie pachną i
przypominają kwiaty jaśminowca. Po przekwitnięciu zawiązuje się owoc, który
przypomina orzech laskowy. Herbata lubi stanowisko
słoneczne i dużą wilgotność. Z powodu takich warunków nie bardzo nadaje się
jako roślina doniczkowa do uprawy w mieszkaniu.
55. Gardenia grandiflora - GARDENIA WIELKOKWIATOWA
Rodzina: Rubiaceae
Miejsce
występowania: Wietnam.
Jest to stale zielony, niski
krzew z ciemnozielonymi, błyszczącymi liśćmi. Gardenia uprawiana jest ze
względu na ozdobne ulistnienie i pachnące, białe kwiaty, które ukazują się od
lata do jesieni. Kwiaty są 5 do 12 płatkowe, średnicy do 8 cm i tworzą się
pojedynczo lub w kilkukwiatowych wierzchotkach. Najczęściej uprawiane są
odmiany pełnokwiatowe. W klimacie chłodnym gardenię uprawia się jako roślinę
doniczkową.
56. Punica granatum ‘Nana’ - GRANAT
WŁAŚCIWY ODMIANA ‘NANA‘
Granat odmiana ‘Nana’ jest karłowy i doskonale nadaje się do uprawy jako
roślina doniczkowa. Osiąga niewielkie rozmiary i doskonale znosi cięcie, więc
można go formować. Granat jest niewielkim krzewem i ma cienkie, małe blaszki
liściowe. Pędy pokryte są cierniami. Odmiana karłowa obficie kwitnie. Kwiaty są
barwy czerwonej i po przekwitnięciu zawiązuje się owoc, który jest niejadalny,
lecz tylko ozdobny. W lecie roślina ta może być wystawiana do ogrodu lub na
balkon. Zimą przechodzi okres spoczynku i gubi liście. Podlewamy wtedy
oszczędniej i zapewniamy roślinie niższą temperaturę.
57. Citrus myrtifolia - CYTRYNA MIRTOLISTNA
Rodzina: Rutaceae
Miejsce
występowania: Chiny.
Jest to cytryna, która ma
niejadalne, ozdobne owoce. Rośnie jako niewysoki krzew i ma małe,
ciemnozielone, sztywne liście rozmieszczone gęsto na pędzie. Kwiaty są małe,
białe, pachnące.
58. Citrus mitis ‘Variegata’
- MANDARYNKA
ODMIANA ‘VARIEGATA’
Rodzina: Rutaceae
Miejsce
występowania: Odmiana uprawowa.
Jest to krzyżówka kwaśnej
mandarynki i kumkwatu. Rośnie jako rozłożysty krzew i
ma jajowate zielonobiałe liście. Kwiaty są małe, pachnące. Po przekwitnięciu
zawiązują się owoce, które początkowo mają zielonobiałe paski, a w miarę
dojrzewania robią się pomarańczowe. Owoce są bardzo kwaśne.
59. Citrus sinensis - POMARAŃCZA CHIŃSKA
Miejsce
występowania: Chiny, Wietnam.
Pomarańcza obok cytryny
zaliczana jest do najpopularniejszych owoców cytrusowych. W warunkach
naturalnych rośnie jako drzewo. Ma duże, ciemnozielone blaszki liściowe z
małymi skrzydełkami na ogonku liściowym. Kwiaty są białe z różowymi brzegami i
bardzo ładnie pachną. Z kwiatów tych powstają owoce, które początkowo są
małymi, zielonymi zawiązkami, a w miarę dojrzewania rosną i robią się
pomarańczowe. Termin kwitnienia i owocowania pomarańczy zależy od odmiany i od
rejonu uprawy. Wyhodowano wiele odmian, które mają różną wielkość owoców, a
także zabarwienie miąższu (może być koloru czerwonego).
60. Nolina recurvata - NOLINA ODGIĘTA
Rodzina: Agavaceae
Miejsce
występowania: Meksyk.
Nolina zaliczana jest do sukulentów
i swoją budową jest przystosowana do klimatu suchego. Cechą charakterystyczną
jest bardzo mocno zgrubiały pień, który kształtem przypomina rozdętą u dołu
butelkę. Na górze znajduje się pióropusz cienkich, zielonych liści
wyglądających jak czupryna długich włosów. W warunkach naturalnych roślina ta
osiąga pokaźne rozmiary. Jest ona często uprawiana jako roślina doniczkowa,
ponieważ w doniczce nie rośnie zbyt szybko i dobrze znosi warunki mieszkaniowe.
61. Pistacia lentiscus - PISTACJA KLEISTA
Rodzina: Anacardiaceae
Miejsce
występowania: Basen Morza Śródziemnego.
Pistacje są drzewami lub
krzewami o kulistej lub wzniesionej koronie. Są one dwupienne, czyli są
osobniki męskie i żeńskie i aby powstał owoc muszą znaleźć się obok siebie.
Bardzo popularne są w rejonie śródziemnomorskim, oraz od środkowej Azji do
Japonii, Malezji, Meksyku. Uprawiane są ze względu na ulistnienie, kwiaty i
owoce (tylko Pistacia vera
daje jadalne orzechy pistacjowe). Naprzemianległe liście są zwykle pierzaste.
Małe, bezpłatkowe, najczęściej zielone kwiaty ukazują się w kątach liści i
zebrane są w grona. Owoce przypominają owoce pieprzu. Są gatunki, które
dorastają do 25 metrów wysokości.
62. Cussonia paniculata - KUSONIA WIECHOWATA
Rodzina: Araliaceae
Miejsce
występowania: Afryka Płd.
Nieduża roślina o zgrubiałym pędzie i umieszczonych na
szczycie liściach. Liście mają długie, sztywne ogonki liściowe i złożone,
palczaste liście. Uprawiana jest ze względu na ciekawy pokrój.
63. Citrus limon ‘Villafranca’
- CYTRYNA
ZWYCZAJNA ODMIANA’VILLAFRANCA’
Rodzina: Rutaceae
Miejsce
występowania: Odmiana uprawowa.
Jest to jedna z licznych odmian cytryny, która w warunkach
naturalnych jest uprawiana w Hiszpanii. Ma średniej wielkości owoce o żółtym
miąższu. Doskonale nadaje się do transportu, ponieważ trochę grubsza skórka
chroni owoc przed utratą wilgoci. Zalicza się do bardzo popularnych odmian na
rynku, ponieważ dobrze się przechowuje. Rośnie dosyć intensywnie i w warunkach
naturalnych jest drzewem. Ma ciemnozielone blaszki liściowe i skrzydełka na
ogonkach liściowych. Kwiaty są białe z różowymi brzegami i bardzo intensywnie
pachną.
64. Ficus carica - FIGA JADALNA
Rodzina: Moraceae
Miejsce
występowania: Basen Morza Śródziemnego, Azja Mniejsza.
Figa jadalna jest drzewem lub
wielkim, rozłożystym krzewem o opadających na zimę liściach. Ma
charakterystyczne, trzy lub pięć klapowane liście długości od dziesięciu do
dwudziestu czterech centymetrów o sercowatych nasadach. Liście pokryte są
licznymi włoskami. W lecie, w kątach liści tworzą się gruszkowate owoce, które
na początku są zielone, a w miarę dojrzewania robią się brązowe. Owoce tej
rośliny, czyli figi można spożywać na surowo lub suszone. Bardzo popularna
roślina o jadalnych owocach w klimacie śródziemnomorskim. Wyhodowano wiele
odmian, które dobrze znoszą chłody i mogą być uprawiane w gruncie w klimacie
chłodniejszym. Na zimę roślina traci część nadziemną, a wiosną odbija (odrasta)
z korzeni.
Budowa Integracyjnego Ogrodu Edukacji Ekologicznej
dofinansowana przez
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie
koniec tekstu działu SZKLARNIE