(patrz plan Ogrodu)
[Powrót do strony głównej]
[aktualizowano dnia 2011-05-18]
|
|
KOLEKCJA ROŚLIN WRZOSOWATYCH (patrz plan Ogrodu)
|
Eurhododendron - różaneczniki zimozielone (rododendrony)
Anthodendron - różaneczniki o liściach sezonowych (opadających na zimę), zwane azaliami.
Podział ten wynika ze względów praktycznych i nie jest ścisły, ponieważ niektóre azalie w sprzyjających warunkach pogodowych nie zrzucają liści na zimę lub zrzucają je częściowo.
Różaneczniki należą do najpiękniejszych krzewów ozdobnych. Reprezentowane są przez tysiące gatunków i odmian, różniących się charakterem wzrostu, trwałością ulistnienia, obfitością i terminem kwitnienia oraz kształtem i barwą kwiatów. Dobrze rosną w klimacie o wysokiej wilgotności powietrza.
W Ogrodzie zostały wysadzone w wielu miejscach, na rabatach różnych kształtów i wielkości. Główna ekspozycja znajduje się w zachodniej części Arboretum, po prawej stronie Alei im. Prof. Bogusława Molskiego idąc w kierunku wejścia od strony Lasu Kabackiego.
)
W pobliżu dworku Fangora można podziwiać najstarsze, ponad 30-letnie okazy różaneczników zimozielonych a także młode krzewy ciekawych odmian.(fot.1) Ważny fragment działu obejmujący gatunki i odmiany botaniczne różaneczników usytuowany jest we wschodniej oraz północno-wschodniej części Arboretum. Dotychczas w kolekcji zgromadzono 101 taksonów pochodzących z Azji, Ameryki Północnej oraz Europy. Cechuje je ogromna zmienność morfologiczna, przebiegu kwitnienia i odporności na mróz. Pierwsze z nich zakwitają już w połowie marca natomiast ostatnie pod koniec lipca.
)
(fot.2) Wiosną niezwykle atrakcyjnie prezentują się duże powierzchnie z kwitnącymi krzewami różanecznika żółtego (Rhododendron luteum) (V) - rodzimego gatunku będącego pod całkowitą ochroną prawną, odmiany japońskiej azalii miękkowłosej (Rhododendron molle subsp. japonicum) (IV-V) oraz
)
(fot.3) azalii Schlippenbacha (Rhododendron schlippenbachii) (IV-V) - kwiatu narodowego Korei.
W Kolekcji skompletowano 171 odmian uprawnych różaneczników zimozielonych. Jest to najliczniejszy, specjalistyczny zbiór rodzaju Rhododendron. Godne obejrzenia są cenne taksony zaliczane do grupy Catawbiense-Hybridum, charakteryzujące się wysoką mrozoodpornością (do około -34°C). Zostały wyhodowane przy współudziale różanecznika katawbijskiego (Rhododendron catawbiense). Są rozpowszechnione w Europie i doskonale nadają się do nasadzeń w Polsce.
)
(fot.4) W Ogrodzie rosną na długiej rabacie w zachodniej części Arboretum, pod okapem dębów i sosen czarnych.
)
(fot.5) Wysokie krzewy prezentują się imponująco na przełomie maja i czerwca, kiedy rozpoczynają kwitnienie. Szczególną uwagę zwracają duże, kuliste kwiatostany o różnorodnych, intensywnych barwach. Prezentowane okazy charakteryzują się wysokimi walorami ozdobnymi. Do najciekawszych odmian należą między innymi: 'America' - o kwiatach ciemnoczerwonych (najliczniej wysadzona w Ogrodzie), 'Catawbiense Boursault' - o kwiatach liliowych z różowym nalotem, 'Duke of York' - o kwiatach różowych
)
i
(fot.6) 'Parsons' Gloriosum' - o kwiatach jasno-liliowo-różowych. Niezwykle wartościowe są najpóźniej zakwitające: 'Fastuosum Flore Pleno' - o kwiatach pełnych, fioletowo-różowych, 'Kate Waterer' - o kwiatach różowo-purpurowych i 'Lee's Dark Purple' - o kwiatach ciemnopurpurowych. Wymienione odmiany kończą kwitnienie w drugiej dekadzie czerwca przedłużając znacznie ekspozycyjną atrakcyjność rabaty.
)
(fot.7) Na terenie Ogrodu zgromadzono łącznie 130 odmian uprawnych azalii. Największa ekspozycja znajduje się w zachodniej części Arboretum. Rabata ma długość ponad 100 m i ciągnie się wśród rozległej trawiastej powierzchni będącej wspaniałym tłem dla kolorowych krzewów. Oglądana z perspektywy wygląda olśniewająco i stwarza niepowtarzalną atmosferę piękna. W okresie pełni kwitnienia urzeka bogactwem żywych, pastelowych barw oraz urodą kwiatów, które rozwijają się przed lub równocześnie z liśćmi. Dodatkowym elementem niektórych odmian jest intensywny zapach. Zmasowane kwitnienie krzewów rozpoczyna się zwykle w połowie maja a pojedyncze osobniki są dekoracyjne przez 2-4 tygodnie. Jesienią można podziwiać płomienne barwy liści azalii w różnych odcieniach żółci, pomarańczu i czerwieni.
)
Do najciekawszych azalii wielkokwiatowych należą: 'Berryrose' - o kwiatach pomarańczowo-czerwonych, 'Corneille' - o kwiatach jasnoróżowych, (fot.8) 'Golden Eagle' i 'Goldlack' - o kwiatach pomarańczowo-żółtych, 'Irene Koster' - o kwiatach różowych, pachnących, 'Kestrel' - o kwiatach pomarańczowo-czerwonych, 'Pallas' - o kwiatach łososiowo-różowych, 'Pucella' - o kwiatach intensywnie różowych, 'Toucan' - o kwiatach śmietankowo-białych. Na rabacie można zobaczyć atrakcyjne azalie o kwiatach pełnych: 'Aida' - o kwiatach różowych, 'Norma' - o kwiatach łososiowo-różowych.
W ekspozycji rosną także krzewy odmian o liściach zimozielonych lub półzimozielonych, zwarte, niskie i obficie kwitnące (tzw. azalie japońskie): 'Doubrava' - o kwiatach karminowo-różowych, 'Orlice' - o kwiatach jasno-purpurowo-różowych, 'Sázava' - o kwiatach różowo-fioletowych.
)
(fot.9) Ostatnio znacznie powiększono i uatrakcyjniono nasadzenia rodzaju wrzos i wrzosiec. Główna ekspozycja jest zlokalizowana na skarpie i ciągnie się wzdłuż dolnej części Alei im. Prof. Bogusława Molskiego. Niewielkie rabaty znajdują się również w pobliżu wejścia od strony Kabat.
Wrzos pospolity (Calluna vulgaris) reprezentowany jest przez wiele ciekawych odmian uprawnych, których kwitnienie przyciąga uwagę od końca lata do późnej jesieni (VIII-XI). W Ogrodzie można podziwiać 91 taksonów różnorodnych pod względem wysokości, pokroju, koloru kwiatów i liści. Warto wymienić chociażby niektóre z nich: 'Annemarie' - o kwiatach pełnych, różowych, 'Boskoop' - o kwiatach jasnofioletowych i żółtych liściach, 'Ross Hutton' - o kwiatach fioletowych i płożącym pokroju, 'Pink Alicia' - o kwiatach różowych, nierozkwitających (tzw. odmiana pączkowa), dekoracyjna do trzech miesięcy.
Wrzosiec czerwony (Erica carnea) jest zwiastunem wiosny w Ogrodzie. Zasadnicze kwitnienie 22 taksonów odbywa się w marcu i kwietniu. Do niezwykle atrakcyjnych odmian uprawnych należą: 'Alba' - o kwiatach białych, tworząca gęste, zwarte kępy o zielonych liściach, 'Foxhollow' o liliowo-różowych kwiatach i żółtych liściach, 'King George' - o kwiatach różowych, 'Vivellii' - o kwiatach czerwono-purpurowych i efektownych, ciemnozielonych (prawie czarnych) liściach, które zimą brunatnieją, 'Winter Beauty' - o kwiatach różowo-goździkowych.
Godna obejrzenia jest także Kolekcja Mało Znanych Roślin Wrzosowatych. Rosnące tam osobniki to często unikaty prawie nie spotykane w ogrodach.
)
mącznicę lekarską (Arctostaphylos uva-ursi)(1) i (fot.10) chamedafne północną (Chamaedaphne calyculata)(3).
)
(fot.11) Ze skarbca flory północnoamerykańskiej wywodzi się wiele ciekawych gatunków. Wśród nich do rarytasów ogrodniczych należy kwasnodrzew amerykański (Oxydendrum arboreum)(6). Jest drzewem trudnym w uprawie, gatunkiem monotypowym. Ozdobny z pięknych, białych kwiatów zebranych w zwisające wiechy (VII-VIII) oraz liści, które jesienią czerwienieją. W naturze rośnie w klimacie umiarkowanie ciepłym osiągając wysokość 15-25 m. Okaz, który można obejrzeć w Ogrodzie Botanicznym, przekroczył w wieku 20 lat 5 m wysokości. Największe rozmiary w Polsce ma osobnik (pochodzący z tej samej partii nasion) znajdujący się w Arboretum SGGW w Rogowie (9 m).
)
(fot.12) Azalia lepka (Rhododendron viscosum)(19) ma białe, intensywnie pachnące kwiaty. Jej nazwa pochodzi od lepkich części kwiatu - rurki i szypułek. Kwitnie bardzo późno, po rozwinięciu się liści (VI-VII).
)
(fot.13) Azalia kanadyjska (Rhododendron canadense)(10) budową kwiatów odróżnia się od innych gatunków. Rurka kwiatowa praktycznie nie istnieje, jest podzielona na dwie wargi. Kwitnie wcześnie (IV-V). Lubi chłód i wilgoć, w stanie naturalnym rośnie na zimnych bagnach.
)
(fot.14) Zenobia śniada (Zenobia pulverulenta)(21) - krzew o liściach zimozielonych lub opadających na zimę, od spodu w młodości błękitnobiałych. Kwiaty podobne do konwalii ale dużo większe. Są zebrane w długie, szczytowe grona, białe, pachnące, dzwonkowate (V-VI). Rodzaj jest monotypowy, jednogatunkowy. Jego nazwa wywodzi się od imienia królowej Zenobii, władającej Palmyrą (Tadmor w dzisiejszej Syrii). W Polsce nie wytrzymuje surowych zim.
Gatunki wywodzące się z Azji.
Jednym z najwcześniej kwitnących (II-IV) jest różanecznik dahurski (Rhododendron dauricum)(12) - krzew o półzimozielonych liściach pachnących żywicą i fioletoworóżowych kwiatach.
Różanecznik Makino (Rhododendron makinoi)(16) - niski, zwarty krzew o oryginalnych, bardzo wąskich liściach pokrytych od spodu gęstym kutnerem i jasnoróżowych kwiatach (VI).
Różanecznik gęsty (Rhododendron impeditum)(14) jest niskim, zimozielonym krzewem o zmiennym wzroście - od wyprostowanego do szerokorozłożystego. Posiada krótkie pędy o atrakcyjnej, błękitnozielonej barwie, pokryte czarnymi łuskami. Ma drobne, szarozielone liście. Kwiaty zmiennej barwy: lawendoworóżowej, purpurowobłękitnej, fioletowobłękitnej lub jasno-purpurowo-filetowej ukazują się w IV-V. Jest jednym z cenniejszych gatunków.
Azalia kiusiuańska (Rhododendron kiusianum)(15) jest niskim, szeroko rozrastającym się krzewem. Rozwija liście wiosenne i letnie, po obu stronach owłosione, częściowo zimozielone. Kwiaty są zmiennej barwy, różowe do karminowych, czasami białe (V), niezwykle atrakcyjne.
Azalia żyłkowana (Rhododendron reticulatum)(18) ma liście sezonowe, na dolnej stronie z wyraźnym, siatkowatym unerwieniem, szorstko owłosione. Kwiaty lila do purpuroworóżowych rozwijają się przed liśćmi (IV-V).
)
(fot.15) Azalia koreańska (Rhododendron yedoense var. poukhanense)(20) jest niskim krzewem o liściach zimozielonych. Charakterystyczna jest różnolistność - występują liście wiosenne i letnie. Kwiaty są blado-lila-purpurowe z ciemniejszymi cętkami, pachnące (V). Jedna z najpiękniejszych i nadzwyczaj obficie kwitnących azalii.
)
(fot.16) Azalia kamczacka (Rhododendron camtschaticum)(9) pochodzi z azjatyckiej części Syberii. Jest drobną, karłową krzewinką o pędach pokrytych włoskami i różowych, długo kwitnących kwiatach (VI - VII). Wytwarza liczne pędy podziemne o charakterze tzw. stolonów.
)
(fot.17) Pieris japoński (Pieris japonica)(8) jest gęstym, zimozielonym krzewem . Liście są skupione na szczytach pędów, najmłodsze czerwone lub czerwonobrązowe. Kwiaty są białe, beczułkowate, zebrane w szczytowe, luźne, przewijające grona (IV-V). Cała roślina jest trująca.
Na szczególną uwagę zasługują również niżej podane gatunki, pochodzące z Europy.
Różanecznik kaukaski (Rhododendron caucasicum)(11) jest trudny w uprawie, rośnie powoli. Liście są pokryte od spodu rdzawą wyściółką, kwiaty białe, kremowe lub jasnoróżowe (V-VI). W naturze występuje na podłożu wapiennym.
Różanecznik owłosiony (Rhododendron hirsutum)(13) jest niskim krzewem o drobnych, skórzastych liściach, które mają charakterystyczne włoski na brzegach. Kwitnie późno, na przełomie VI i VII. Ma rurkowate, ciemno-purpurowo-czerwone kwiaty. Znosi wapń w podłożu.
Brukentalia ostrolistna (Bruckenthalia spiculifolia)(2) pochodzi z gór Półwyspu Bałkańskiego. Wyglądem przypomina zdrobniały wrzosiec (wys. 10-25 cm). Igiełkowate liście są bardzo krótkie. Dzwonkowate, jasnoróżowe kwiaty pojawiają się w VI - VIII. Jest jedynym gatunkiem w rodzaju.
WYBRANE ROŚLINY OZNACZONE NA MAPIE - zobacz!
1. Arctostaphylos uva-ursi - mącznica lekarska
2. Bruckenthalia spiculifolia - brukentalia ostrolistna
3. Chamaedaphne calyculata - chamedafne północna
4. Gaultheria shallon - golteria Shalon
5. Leucothoë fontanesiana - kiścień wawrzynowy
6. Oxydendrum arboretum - kwasnodrzew amerykański
7. Pieris floribunda - pieris kwiecisty
8. Pieris japonica - pieris japoński
9. Rhododendron camtschaticum - azalia kamczacka
10. Rhododendron canadense - azalia kanadyjska
11. Rhododendron caucasicum - różanecznik kaukaski
12. Rhododendron dauricum- różanecznik dahurski
13. Rhododendron hirsutum - różanecznik owłosiony
14. Rhododendron impeditum - różanecznik gęsty
15. Rhododendron kiusianum - azalia kiusiuańska
16. Rhododendron makinoi - różanecznik Makino
17. Rhododendron maximum - różanecznik olbrzymi
18. Rhododendron reticulatum - azalia żyłkowana
19. Rhododendron viscosum - azalia lepka
20. Rhododendron yedoense var. poukhanense - azalia koreańska
21. Zenobia pulverulenta- zenobia śniada
Podpisy do fotografii:
(fot.1) Rhododendron ×obtusum - azalia tępolistna (fot. A Kaczkowska)
(fot.2) Rhododendron luteum - różanecznik żółty (fot. A. Kaczkowska)
(fot.3) Rhododendron schlippenbachii - azalia Schlippenbacha (fot. W. Gawryś)
(fot.4) Rabata z różanecznikami (fot. W. Gawryś)
(fot.5) Rabata różaneczników i azalii (fot. A. Kaczkowska)
(fot.6) Różanecznik 'Parsons' Gloriosum' (fot. W. Gawryś)
(fot.7) Rabata z azaliami (fot. W. Gawryś)
(fot.8) Azalia 'Golden Eagle' (fot. W. Gawryś)
(fot.9) Ekspozycja wrzosów na skarpie (fot. A. Kaczkowska)
(fot.10) Chamaedaphne calyculata - chamedafne północna (fot. W. Gawryś)
(fot.11) Oxydendrum arboreum - kwasnodrzew amerykański (fot. W. Gawryś)
(fot.12) Rhododendron viscosum - azalia lepka (fot. W. Gawryś)
(fot.13) Rhododendron canadense - azalia kanadyjska (fot. W. Gawryś)
(fot.14) Zenobia pulverulenta - zenobia śniada (fot. W. Gawryś)
(fot.15) Rhododendron yedoense var. poukhanense - azalia koreańska (fot. W. Gawryś)
(fot.16) Rhododendron camtschaticum - azalia kamczacka (fot. W. Gawryś)
(fot.17) Pieris japonica - pieris japoński (fot. W. Gawryś)
[Strona główna]
[Plan Ogrodu]
[Centrum Ogrodnicze]
[Fundacja Homo et Planta]
[Historia Ogrodu]
[Nauka i kolekcje]
[Kolekcje roślin]
[Działalność naukowo-dydaktyczna]
[Centrum edukacji przyrodniczo-ekologicznej]
[Działalność naukowo-badawcza]
[Aktualności]
[Działalność kulturalna]
[Rośliny sadownicze]
[Kolekcje warzyw]
[Rośliny lecznicze]
[Kolekcja flory Polski]
[kolekcje roślin drzewiastych]
[kolekcje roślin tropikalnych i subtropikalnych]
[Byliny]
[Irysy i rośliny cebulowe]
[kolekcje róż]
[Indeks rodzajów]
[Index seminum]
[Stan kolekcji roślinnych]
[Działalność naukowo-dydaktyczna]
[Rada Naukowa]
[Działalność wydawnicza]
[Historia Ogrodu]
[Dorobek naukowy]
[Stopnie naukowe]
[Konferencjie krajowe]
[Konferencjie międzynarodowe]
[Zakład oceny i ochrony bioróżnorodności roślin]
[Zakład kolekcji botanicznych i ogrodniczych]
[Pracownia zachowania różnorodności biologicznej Górnego Śląska]
[Pracownia ekologii stosowanej]
[Pracownia biotechnologii roślin]
