instagram
fb

FlorIntegral

 

 

 

„FlorIntegral - zintegrowana ochrona in situex situ rzadkich, zagrożonych i priorytetowych gatunków flory na terenie Polski”

Projekt otrzymał dofinansowanie w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020, II osi priorytetowej Ochrona środowiska, w tym adaptacja do zmian klimatu, działania 2.4 Ochrona przyrody i edukacja ekologiczna, typ projektu 2.4.1 Ochrona in situ lub ex situ zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych, podtyp projektu 2.4.1a Działania o charakterze dobrych praktyk związane z ochroną zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych, w kwocie 5 121 715,50 zł. Koszt realizacji całego projektu to 6 025 547,67 zł. Udział w finansowaniu projektu ze środków Unii Europejskiej wynosi 85%. W projekcie FlorIntegral uczestniczy również Śląski Ogród Botaniczny - Związek Stowarzyszeń z siedzibą w Mikołowie, który pełni funkcję podmiotu uprawnionego do ponoszenia kosztów kwalifikowanych.

Celem projektu jest czynna ochrona szaty roślinnej, w tym zbiorowisk i gatunków flory Polski poprzez realizację szeroko zakrojonego planu zintegrowanych działań ochrony czynnej in situex situ wybranych gatunków oraz ich siedlisk. Projekt spaja i w sposób komplementarny łączy ze sobą spektrum dobrych praktyk stosowanych w czynnej ochronie przyrody wzbogaconych o wiedzę uzyskaną w drodze naszych dotychczasowych badań nad skutecznym zabezpieczaniem różnorodności genetycznej wybranych gatunków o wysokim statusie konserwatorskim w Polsce. Kompleksowe, wieloaspektowe podejście do problemu ochrony gatunkowej roślin wyraża się w dwutorowych, kompatybilnych w stosunku do siebie założeniach projektu:

  • kompleksowa ochrona ex situ wybranych rzadkich i zagrożonych gatunków roślin poprzez skuteczne i długoterminowe zabezpieczenie nasion w warunkach kriogenicznych (bank nasion) oraz utworzenie banku DNA tych gatunków.
  • zintegrowanie metod ochrony ex situin situ dla zabezpieczenia różnorodności genetycznej wybranych gatunków roślin i ich siedlisk, w tym o priorytetowym znaczeniu dla zasobów przyrodniczych UE, poprzez ich restytucję oraz poprawę stanu ich siedliska.

Szczegółowo, w ramach projektu zostaną przeprowadzone następujące czynności:

  • Zbiór nasion i liści 31 gatunków roślin rzadkich i zagrożonych na terenie Polski (13 województw). Wśród nich znajdują się wg. Polskiej Czerwonej Listy Roślin i Polskiej Czerwonej Księgi) 2 gatunki wymarłe na stanowiskach naturalnych (EW), 11 gatunków krytycznie zagrożonych wymarciem (CR), 6 gatunków zagrożonych (EN), 8 gatunków narażonych (VU), 4 gatunki bliskie zagrożenia (NT) i ujęte w Dyrektywie Siedliskowej.

Lista wszystkich gatunków roślin rzadkich i zagrożonych objętych projektem FlorIntegral:

Lp.

Nazwa polska

Nazwa łacińska

Kategoria

1

Tojad mocny morawski

Aconitum firmum ssp. moravicum

EN

2

Dzwonecznik wonny

Adenophora liliifolia

CR

3

Rzepik szczeciniasty

Agrimonia pilosa

NT

4

Czosnek siatkowaty

Allium victorialis

NT

5

Zawilec wielkokwiatowy

Anemone sylvestris

CR

6

Selery błotne

Apium repens

CR

7

Kaldezja dziewięciornikowata

Caldesia parnassifolia

CR

8

Dzwonek piłkowany

Campanula serrata

VU

9

Dzwonek syberyjski

Campanula sibirica

CR

10

Turzyca Bueka

Carex buekii

NT

11

Turzyca stopowata

Carex pediformis

CR

12

Turzyca wczesna

Carex praecox

VU

13

Dziewięćsił popłocholistny

Carlina onopordifolia

VU

14

Warzucha polska

Cochlearia polonica

EW

15

Goździk siny

Dianthus gratianopolitanus

EN

16

Żmijowiec czerwony

Echium russicum

CR

17

Wilczomlecz pstry

Euphorbia epithymoides

VU

18

Przytulia krakowska

Galium cracoviense

VU

19

Dziurawiec wytworny

Hypericum elegans

EN

20

Języczka syberyjska

Ligularia sibirica

EN

21

Lnica wonna

Linaria odora

VU

22

Starodub łąkowy

Ostericum palustre

VU

23

Tłustosz dwubarwny

Pinguicula vulgaris ssp. bicolor

CR

24

Pierwiosnek bezłodygowy

Primula vulgaris

EW

25

Skalnica torfowiskowa

Saxifraga hirculus

EN

26

Sierpik różnolistny

Serratula lycopifolia

CR

27

Niebielistka trwała niżowa (właściwa)

Swertia perennis ssp. pernnis

EN

28

Ostnica Jana

Stipa joannis

CR

29

Leniec bezpodkwiatkowy

Thesium ebracteatum

VU

30

Tocja karpacka

Tozzia carpatica

NT

31

Ciemiężyca czarna

Veratrum nigrum

CR

 

 

  • Utworzenie banku nasion wszystkich objętych projektem gatunków. Zebrany materiał zostanie pod wstępnej charakterystyce i przygotowaniu zamrożony w temperaturze -160oC (warunki kriogeniczne). Wybrana metoda bankowania nasion zagwarantuje długoterminowe zabezpieczenia w warunkach ex situ różnorodności genetycznej danego taksonu bez ryzyka wprowadzania niepożądanych zmian w strukturze genetycznej populacji. Jest to także metoda najefektywniejsza kosztowo i jakościowo w odniesieniu do zabezpieczanego materiału.
  • Utworzenie banku DNA wszystkich objętych projektem gatunków. Zebrane na stanowiskach liście, po wysuszeniu posłużą do izolacji DNA metodami jak najmniej degradującymi informację genetyczną, a uzyskane próbki zostaną zdeponowane w warunkach głębokiego mrożenia (-80oC). Docelowo, w planowanym Banku DNA zostanie zdeponowany materiał genetyczny z 3 500 genotypów z 71 populacji gatunków objętych projektem. Izolacja materiału genetycznego oraz ocena jego jakości zostanie przeprowadzona w Pracowni Biologii Molekularnej Roślin PAN Ogrodu Botanicznego – CZRB w Powsinie.
  • Namnożenie i późniejsza restytucja na stanowiskach naturalnych wybranych gatunków:
  • dzwonecznik wonny (Adenophora liliifolia)Kampinoski Park Narodowy,
  • selery błotne (Apium repens),
  • ciemiężyca czarna (Veratrum nigrum),
  • ostnica Jana (Stipa joannis),
  • goździk siny (Dianthus gratianopolitanus) Podlesice,
  • zawilec wielkokwiatowy (Anemone sylvestris),
  • turzyca wczesna (Carex praecox) – Ojcowski Park Narodowy,
  • dzwonek syberyjski (Camplanula sibirica) – Ojcowski Park Narodowy

 

Działaniom towarzyszyć będzie prowadzenie strony internetowej projektu oraz profili na portalach społecznościowych, informujących o idei projektu, zakresie prac i postępach w nim czynionych. Planowane jest przygotowanie adekwatnych materiałów promocyjnych (ulotek, broszur) oraz informacyjnych na bieżące konferencje, a finalnie ekspozycji w PAN Ogrodzie Botanicznym - CZRB w Powsinie prezentującej w formie plakatów prace zespołu nad projektem oraz podsumowującej projekt broszury.

Osiągnięcia projektu:

  Po dwóch latach realizacji projektu wykonano w dużym stopniu zaawansowania działania mające na celu utworzenia banku nasion dla gatunków roślin objętych projektem. Do banku nasion PAN Ogrodu Botanicznego - Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej przekazano łącznie 84 próbki nasion zebrane na 61 stanowiskach naturalnych i reprezentujące 26 gatunków roślin wraz z dokumentacją stanowisk zbioru. Obecnie zebrane próbki nasion są poddawane testom żywotności oraz tolerancji na zamrażanie w warunkach kriogenicznych ciekłego azotu. Spośród nich 20 zostało umieszczone w banku nasion do długotrwałego przechowywania w ciekłym azocie.
Również w przypadku zadania 2, dotyczącego utworzenia banku DNA dla gatunków i stanowisk objętych projektem, w wysokim procencie wykonano zbiór materiału genetycznego w postaci liści z pojedynczych roślin populacji łącznie dla 25 gatunków roślin występujących na 51 stanowiskach naturalnych. Wraz z próbkami liści dostarczona została dokumentacja zbioru wraz z opisem stanowisk i populacji. Obecnie próbki te służą do izolacji genomowego DNA w połączeniu z oceną ilościową DNA w nano-spektrofotometrze. Część próbek DNA została już umieszczona w kriogenicznym banku DNA w temperaturze ok. 80oC.
Wykonano także większość prac związanych z realizacją zadania 3 projektu - restytucji 8 gatunków na pierwotne stanowiska naturalne. W Kampinoskim Parku Narodowym zakończono pierwszy etap restytucji dzwonecznika wonnego - rośliny krytycznie zagrożonej. Na 5 stanowiskach założono 40 poletek restytucyjnych tego gatunku przez wsiedlenie ok. 1 100 roślin. Na bieżąco wykonywany jest monitoring tych stanowisk restytucji oraz niezbędne prace pielęgnacyjne na siedliskach w celu utrzymania cech zbiorowiska ciepłolubnej dąbrowy (O. Quercetalia pubescenti-petraeae). W Ojcowskim Parku Narodowym wykonano wsiedlanie w celu restytucji 3 gatunków: dzwonka syberyjskiego, zawilca wielkokwiatowego i turzycy wczesnej, a na terenie Rezerwatu Przyrody "Góra Zborów"- goździka sinego. Na terenie Lubelszczyzny wykonano pierwszy etap prac nad restytucją ciemiężycy czarnej na dwóch stanowiskach: w Uroczysku Lasów Strzeleckich i w Rezerwacie Przyrody "Łabunie", ale warunki pogodowe znacznie utrudniły te działania. Bardzo intensywne prace nad restytucją gatunku selery błotne wykonano na terenie Wielkopolski. Na 11 stanowiskach tego gatunku przeprowadzono zabiegi pielęgnacyjne siedlisk przez ich wykoszenie i usuniecie biomasy oraz wykonano dokumentację fitosocjologiczną. Na 7 spośród tych stanowisk udało się wsiedlić ok. 5 900 ramet tych roślin. Podjęto także prace mające na celu odtworzenie dwóch stanowisk ostnicy Jana: na stanowisku Folusz i stanowisku Skarpy Kierzkowskie.
Aktywnie popularyzowano i promowano również efekty projektu poprzez prezentacje referatowe na 3 konferencjach zagranicznych i 5 krajowych, wykłady i postery, regularne wpisy na stronie internetowej projektu i na profilu Instagram przedstawiające opisy i bieżące informacje o jego realizacji. Wydrukowano także pierwszą ulotkę informacyjnej w formie leaflet o założeniach i celach projektu.

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.